Giáo dục Kitô giáo và sự phát triển toàn vẹn
Lời Chủ Chăn: Giáo dục Kitô giáo và sự phát triển toàn vẹn

Ngày 9.9.2009

Kính gởi: Anh em linh mục,
và anh chị em tu sĩ, giáo dân trong gia đ́nh giáo phận

1. Ngày 27.6.2009, Đức Thánh Cha Bênêđitô XVI nhắn nhủ các Giám mục Việt Nam hăy quan tâm giáo dục các kitô hữu nên người công giáo tốt để trở nên những công dân tốt. Ngày 7.7.2009, Đức Thánh Cha công bố Thông điệp "Bác Ái Trong Chân Lư". Ngày 8.7.2009, trong buổi triều yết giới thiệu Thông điệp cho nhiều ngàn người từ nhiều quốc gia trên thế giới, Ngài xác định Thông điệp phát xuất từ một đoạn văn trong thư Thánh Phaolô gởi giáo đoàn Êphêsô: "Sống trong chân lư và trong t́nh bác ái, chúng ta sẽ lớn lên về mọi phương diện, vươn tới Đức Kitô, v́ Ngài là Đầu" (Eph 4,15). Đồng thời Đức Thánh Cha cũng khẳng định t́nh yêu trong chân lư là định hướng và là động lực cho sự phát triển toàn vẹn con người và toàn thể nhân loại. Phát triển toàn vẹn có nghĩa là phát triển về mọi phương diện thể xác và tinh thần, trí tuệ và tâm linh, phát triển trong mọi lănh vực của cuộc sống, văn hoá và giáo dục, xă hội và truyền thông, y tế và từ thiện, kinh tế và chính trị.

2. Đức Thánh Cha cũng lưu ư, trong t́nh h́nh thế giới hôm nay với những vấn đề nghiêm trọng và những khủng hoảng trầm trọng bao trùm phần lớn nhân loại trên hành tinh, công cuộc xây dựng cùng phát triển đất nước cũng như thế giới cần những con người không chỉ có kiến thức về khoa học kỹ thuật, song nhất thiết phải có cái tâm công minh chính trực, có ḷng thành cùng quyết tâm phục vụ cho ích chung của cộng đồng dân tộc, cho công lư và hoà b́nh trong cộng đồng nhân loại. Nói cách khác, công cuộc xây dựng và phát triển trong mọi lănh vực sống hôm nay, cần những con người không những có cái đầu đầy kiến thức thực dụng về khoa học kỹ thuật, song đặc biệt phải có tấm ḷng đầy t́nh bác ái trong chân lư.

3. Bên cạnh nền giáo dục chỉ truyền đạt kiến thức khoa học thực dụng, nền giáo dục chuyên làm cho tấm ḷng đầy t́nh bác ái trong chân lư là điều thực sự cần thiết cho công cuộc xây dựng cùng phát triển một cộng đồng dân tộc có ư thức trách nhiệm phục vụ cho công lư và công ích, một cộng đồng dân tộc sống t́nh liên đới với xă hội loài người trong hoà b́nh và thịnh vượng.

4. Giáo dục kitô giáo của Giáo Hội tại Việt Nam có nhiệm vụ tạo khả năng cho người công giáo Việt Nam từng bước có tấm ḷng đầy t́nh bác ái trong chân lư như định hướng và động lực cho sự phát triển Giáo Hội cùng con người và đất nước Việt Nam hôm nay. Một mặt, mặc dù Giáo Hội tại Việt Nam chỉ là một nhóm nhỏ với 8% dân số Việt Nam, song có điều kiện sống liên đới với nhau. Mặt khác, mặc dù các sinh hoạt mục vụ thu hẹp trong khuôn viên cơ sở giáo xứ, cơ sở giáo phận, cơ sở ḍng tu, song, ngoài những lớp và sinh hoạt giáo lư, cộng đồng dân Chúa vẫn có được tự do ít ra để làm hai điều tối cần sau đây. Một là tổ chức cùng nhau học hỏi Lời Chúa cùng giáo huấn của Giáo Hội về xă hội, trao đổi với nhau trong mỗi nhóm chuyên môn, nhằm rút ra những bài học thực hành cho từng lănh vực phát triển con người và xă hội. Hai là cử hành Mầu nhiệm Thánh Thể, tôn thờ cùng chiêm ngắm Chúa Giêsu Thánh Thể. Nhờ đó, mọi người có thể nhận ra Chúa Giêsu Thánh Thể vừa là hiện thân t́nh yêu cứu độ của Cha trên trời, vừa là Thầy dạy con đường t́nh yêu như định hướng và động lực cho sự phát triển toàn vẹn nhân loại. Từ đó noi theo tấm gương Chúa Giêsu giáo dục các môn đệ của Ngài, cùng học tập phương hướng và phương pháp giáo dục của Ngài.

5. Trong những tháng tới, mọi thành phần, mỗi giới, hăy dành thời giờ sử dụng tự do đó để học hỏi Thông điệp "Bác Ái Trong Chân Lư", và trao đổi nhằm cùng nhau t́m ra những bài học cho sự phát triển con người và xă hội. Trong lời chủ chăn này, tôi gợi ư cho mọi người, đặc biệt anh em linh mục, nh́n vào tấm gương giáo dục của Chúa Giêsu, để cải tiến công việc giáo dục đức tin của ḿnh ngày càng thêm hiệu quả cho sự phát triển Giáo Hội cùng con người và đất nước Việt Nam.

5.1 Chúa Giêsu vừa là Lời Chúa, vừa là Thầy dạy Lời Chúa. Ngài giảng truyền Lời Chúa như là ánh sáng chân lư soi dẫn đường đời cho các môn đệ, như là Lời yêu thương cảm hoá và đổi mới các ông, như là Lời Hứa thắp sáng niềm hy vọng kitô giáo nơi các ông. Từ đó, Lời Chúa, khi được con người đón nhận và mang ra thực hành, sẽ trở thành nền tảng cùng định hướng và động lực cho sự phát triển của họ.

5.2 Qua tấm gương đời sống cầu nguyện, Chúa Giêsu dạy các môn đệ sống kết hợp và hiệp thông với Chúa Cha cùng Chúa Thánh Thần là cội nguồn sự sống, là suối nguồn t́nh yêu, và là nguyên lư cho t́nh liên đới cùng sự hiệp nhất trong gia đ́nh, trong cộng đoàn cũng như trong xă hội. Từ đó, t́m gặp ánh sáng và sức mạnh cho sự phát triển con người cùng xă hội.

5.3 Qua thái độ tự nguyện bước đi trên con đường thập giá dẫn đến Phục Sinh, cũng như qua hành vi tự hiến tế cùng tự hạ làm tấm bánh bẻ ra v́ sự phát triển của nhân loại, Chúa Giêsu mời gọi các môn đệ bước đi trên con đường t́nh yêu cứu độ của Ngài như là định hướng và động lực giúp vượt qua t́nh trạng tội lỗi cùng sự dữ và sự chết, đồng thời tiến đến sự phát triển toàn vẹn và vững bền.

5.4 Qua tấm gương sống dấn thân yêu thương đến cùng và khiêm tốn phục vụ cho sự phát triển con người, Chúa Giêsu Thánh Thể mời gọi các môn đệ mặc lấy tâm t́nh và tư tưởng, thái độ và hành vi yêu thương của Ngài, và bước đi trong đường lối yêu thương đến cùng của Ngài, nhằm đón nhận cùng chia sẻ cho mọi người sức sống và t́nh yêu của Chúa Giêsu Thánh Thể là quà tặng của Cha trên trời cho nhân loại. Với niềm hy vọng t́nh yêu cứu độ của Chúa Kitô sẽ mở đường cho nhiều người thành tâm thiện chí vượt qua lối sống theo văn hoá sự chết, để đi đến phát huy nền văn hoá sự sống và văn minh t́nh thương trong xă hội loài người hôm nay.

6. Trong thời gian qua, cùng các trung tâm đào tạo huấn luyện, các Ban Mục vụ giáo phận, các giáo xứ, các gia đ́nh công giáo, các cộng đoàn kitô hữu, các đoàn thể tông đồ giáo dân, đă được tổ chức dần dần thành những ngôi trường giáo dục đức tin. Nay, mọi người có trách nhiệm giáo dục đức tin hăy nh́n lại công việc giáo dục của ḿnh có theo định hướng Chúa Giêsu Thánh Thể đă mở ra là xây dựng cộng đoàn tín hữu thành gia đ́nh Chúa, có cùng một ḷng tin cậy mến, cùng một quyết tâm khiêm tốn phục vụ cho sự phát triển của mọi người. Cùng nhau thẩm định kết quả, và cải tiến mục vụ ngôn sứ, tư tế, và quản trị của hàng linh mục, nhằm mở đường cho người giáo dân tham gia xây dựng và phát triển Giáo Hội mầu nhiệm-hiệp thông-sứ vụ, là Giáo Hội sống hiệp thông với Chúa, với nhau và với mọi người, hiệp thông trong chân lư và t́nh bác ái của Chúa Kitô.

6.1 Tại đa số giáo xứ, mỗi Chúa nhật có nhiều Thánh lễ, mỗi Thánh lễ dành cho một giới (thiếu nhi, giới trẻ, gia trưởng hiền mẫu...). Đa số các giáo xứ có từ 3, 4 đến 7, 8 ca đoàn, và có nhiều nhóm lễ sinh. Mỗi ca đoàn, mỗi nhóm lễ sinh phục vụ cho một thánh lễ. Dân số công giáo trong Thành phố là trên 650.000, và 90% đi lễ ngày Chúa nhật. Do đó ngày Chúa nhật, 200 nhà thờ lớn nhỏ trong Thành phố này đều đầy người dự lễ. Điều cần là các linh mục cùng các cộng sự có quan tâm tổ chức bữa tiệc thánh, tiệc Lời Chúa cũng như tiệc Thánh Thể, theo định hướng xây dựng và phát triển gia đ́nh Chúa sống trong chân lư và t́nh bác ái. Việc tổ chức đó đ̣i hỏi phải chú tâm đến cách dọn bữa tiệc thánh cho thích hợp với tâm thức cùng tŕnh độ văn hoá của con người hôm nay, cùng trung thành với những chỉ dẫn khôn ngoan của Giáo Hội về cử hành phụng vụ cũng như về hội nhập văn hoá trong mục vụ phụng tự.

6.2 Từ năm Thánh Thể 2005, có hơn 30 giáo xứ tổ chức chầu Thánh Thể suốt ngày. Gần đây, có hằng trăm nhóm giáo dân tự tổ chức giờ cầu nguyện trước Chúa Giêsu Thánh Thể, hoặc trước tượng đài Chúa hay Đức Mẹ. Điều cần là các linh mục có quan tâm hướng dẫn giáo dân biết cầu nguyện theo thể thức và định hướng cầu nguyện của Chúa Giêsu nhằm mở mang và phát triển Nước Chúa là Nước Chân Lư và T́nh Yêu, đồng thời có giúp họ tránh chạy theo tính hiếu kỳ và t́nh cảm hẹp ḥi, là những nguyên nhân dễ đưa đến bất đồng, chia rẽ, xáo trộn trong cộng đoàn.

6.3 Các giáo xứ tổ chức các lớp giáo lư các cấp, trước hoặc sau Thánh lễ Chúa nhật. Gần như 100% trẻ theo học các lớp giáo lư đến khi lănh bí tích Thêm sức, sau đó số % giảm dần. Điều cần là các giáo lư viên có quan tâm tạo điều kiện cho người trẻ thực hành Lời Chúa dạy, đặc biệt sống trong chân lư và trong t́nh bác ái đối với mọi người trong gia đ́nh và xă hội.

6.4 Khuyến khích gia đ́nh, ngoài việc chuyên cần đi lễ Chúa nhật chung với nhau, hăy kiên tâm duy tŕ và cải tiến giờ kinh tối trong gia đ́nh, nhằm tạo cơ hội cho gia đ́nh phát triển thành cái nôi của sự sống và mái ấm của t́nh thương, thành ngôi trường đầu tiên giáo dục đức tin và thành tŕ bảo vệ đức tin như sức mạnh cho sự phát triển toàn vẹn của con em ḿnh.

6.5 Đối với 23 đoàn thể tông đồ giáo dân, ngoài việc tổ chức thánh lễ và cầu nguyện chung với nhau, các linh mục đồng hành có tạo thuận lợi cho họ tổ chức những nhóm nhỏ học hỏi Lời Chúa cùng giáo huấn của Giáo Hội về xă hội, chia sẻ cho nhau kinh nghiệm sống đức tin và giáo dục đức tin cho con em, nhắc bảo nhau thi hành sứ vụ yêu thương và phục vụ cho sự phát triển của mọi người quanh cận, đặc biệt người nghèo khổ. Có giúp họ khi tụ họp th́ biết tránh chỉ chú tâm đến thời sự và phê phán thiếu tính mở đường và xây dựng.

6.6 Trung Tâm Mục Vụ của giáo phận, sinh hoạt từ năm 2004, tổ chức các khoá học, tĩnh tâm, hội thảo, lễ hội, cho giới trẻ và các giáo lư viên, cho các Hội Đồng Giáo xứ cùng các đoàn thể tông đồ giáo dân, cho các giới và các gia đ́nh, nhằm tạo cho họ khả năng và kỹ năng sống những giá trị nhân bản và đạo đức của Tin Mừng nhằm giúp người công giáo phát triển thành muối men và ánh sáng Tin Mừng trong xă hội hôm nay. Công cuộc giáo dục đức tin ở nơi này có góp phần mở đường cho người công giáo toả sáng chân lư và t́nh yêu của Chúa Kitô trong các lănh vực của đời sống xă hội hôm nay.

6.7 Trung Tâm Văn Hoá Công Giáo, sinh hoạt từ năm 2005, có tạo cơ hội cho mọi người t́m gặp ngọn đuốc đức tin cùng niềm hy vọng kitô giáo của các tiền nhân cùng chứng nhân đức tin, soi sáng cho họ tiến bước trên con đường chân lư và t́nh yêu của Chúa Kitô.

7. Ngoài ra, t́nh h́nh xă hội Việt Nam ngày nay đang chuyển biến. Việc đất nước mở cửa cho nền kinh tế thị trường cùng khuynh hướng toàn cầu hoá, đồng nghĩa với việc du nhập vào đất nước ḿnh những giá trị mới, như chủ nghĩa thực dụng cùng chủ nghĩa cá nhân hưởng thụ duy vật chất. Trong đời sống xă hội hôm nay, những giá trị mới đó đang dần dần thay thế những giá trị Tin Mừng cùng truyền thống văn hoá lành mạnh của dân tộc, đồng thời đe doạ tàn phá mùa màng của các hạt giống ơn thánh, hạt giống ơn đức tin, ơn gọi linh mục, tu sĩ.

8. Do t́nh thế đă đổi thay, nếp sống đạo và truyền thống đạo đức xưa nay, dù vẫn rất cần thiết, xem ra không c̣n đủ sức bảo vệ đời sống đức tin của nhiều người trẻ hôm nay. T́nh h́nh này đ̣i hỏi mọi thành phần dân Chúa hăy cùng nhau thực hành lời Đức Thánh Cha Bênêđitô XVI nhắn nhủ dân Chúa tại Việt Nam như sau:

(1) Chú tâm phát huy t́nh liên đới giữa mọi người cùng mọi gia đ́nh, giữa các cộng đoàn tín hữu cùng các thành phần dân Chúa. T́nh liên đới trong Chúa Giêsu Thánh Thể là sức mạnh giúp bảo vệ cùng phát triển đời sống tin cậy mến của cộng đồng dân Chúa.

(2) Liên đới trong công tác mở rộng và nâng cao kiến thức đức tin cho mọi người, giúp cho mỗi người ư thức và quyết tâm bước đi trên con đường phát triển trong chân lư và trong t́nh bác ái của Chúa Kitô.

(3) Liên đới trong việc tổ chức mục vụ thích hợp nhằm chăm sóc các người trẻ hôm nay, đặc biệt là người trẻ di dân, người trẻ nạn nhân các tệ nạn xă hội cùng các bệnh tật thời đại.

9. Công việc tổ chức mục vụ thích hợp đ̣i hỏi trước hết là học tập gương Chúa Giêsu Thánh Thể đồng hành, đồng cảm, quảng đại, bao dung đối với người trẻ, đem lại b́nh an cho họ, yêu thương và phục vụ cho sự phát triển toàn vẹn của họ. Mục đích là nhằm củng cố niềm tin của người trẻ, giúp họ cảm thấy Chúa thực sự yêu thương họ, và yêu thương tới cùng.

Duy chỉ có t́nh yêu của Thiên Chúa mới có sức cảm hoá và đổi mới con người, giúp người trẻ tái sinh thành con người mới, con người cùng với Chúa Kitô Phục Sinh sống đời sống mới, cùng với Chúa Giêsu Thánh Thể sống yêu thương đến cùng. Từ đó, sứ vụ yêu thương đến cùng và khiêm tốn phục vụ cho sự phát triển của mọi người anh em dần dần trở thành lẽ sống cho người trẻ hôm nay.

Giáo dục đức tin cho người trẻ hôm nay sống bác ái trong chân lư c̣n là củng cố nền móng vững chắc cho sự phát triển vững bền của Giáo Hội cũng như của xă hội loài người.

Kỷ niệm 350 năm thiết lập Giáo Hội tại Việt Nam
với hai Giáo phận Đàng Ngoài và Đàng Trong
Giám Mục của anh chị em
 

+ ĐHY Gioan B. Phạm Minh Mẫn