Châu Âu, hãy tự tin
Hai mươi năm sau ngày Bức tường Bá linh sụp đổ, hãy tái khám phá sức đẩy mới và tuyên xưng hy vọng

Hai mươi năm về trước, chúng ta đã chứng kiến một thời khắc lớn lao: bức tường Bá linh sụp đổ. Đó là một khúc quanh đã không hoàn toàn bất ngờ mà đến. Nó tới là do thành quả của những người can đảm và quyết tâm, những người đã không thiếu tự do của riêng mình. Trước nó, đã có biết bao nhiêu hy sinh của những người đã liều cả mạng sống và những người đã chiến đấu cho cùng niềm tự do đó. Chúng tôi nghĩ đến Phong trào Đoàn kết và đến nhiều trận chiến cho sự kết đoàn và tôn trọng phẩm giá con người trong những quốc gia ở Trung và Đông Âu. Làm sao chúng ta có thể không vinh danh nơi đây vai trò nòng cốt của Đức giáo hoàng Gioan Phaolô II và viễn tượng nhìn xa trông rộng của ngài về một châu Âu đặt nền tảng trên đức tin, công ích và hoà bình? Nhiều người đã thấy nơi sự sụp đổ của Bức tường Bá linh sự sụp đổ của những bức tường khác nữa: những bức tường thù hận, sợ hãi, dối trá và ý thức hệ tàn nhẫn, vô cảm.

Nền tự do mới này ban phát cho mọi người đã là thời gian ân phước cho các Giáo hội. Các Giáo hội một lần nữa đã tìm được sự tự do hoạt động, tổ chức và rao truyền Tin mừng. Tuy tiến trình này chưa được hoàn thành trọn vẹn trong mọi quốc gia, cũng như những cuộc xung đột liên quan với quá khứ chưa xóa tan được, nhưng chúng ta nhận thấy đã đi được những bước thật xa suốt 20 năm qua. Trong cương vị là những Giám mục châu Âu, chúng tôi thấy cuộc giải phóng này là một dấu chỉ của thời gian và chúng tôi cảm tạ Thiên Chúa, Đấng Chủ tể của thời gian và lịch sử.

Tất cả những gỉ đã xảy ra kể tử khi Bức tường Bá linh sụp đổ đã là bàn đạp lớn lao cho cuộc phiêu lưu mạo hiểm của châu Âu. Nhiều người châu lục này đã gặp gỡ, đã viếng thăm nhau và đã cùng nhau đọc lại lịch sử. Họ đã học hỏi để tìm hiểu nhau, để khám phá ra những gì họ có chung và hiểu rõ hơn những gì khác biệt. Làn sóng di dân giữa các quốc gia ở châu Âu chắc chắn đã đóng góp vào sự thăng tiến phúc lợi, nhưng đồng thời cũng đã mang lại những khó khăn mới, phân rẽ các gia đình hay ép buộc họ phải bật rễ ra khỏi cuộc sống bình đạm hàng ngày.

Hai mươi năm sau, nay chúng ta thấy rằng dự án châu Âu vĩ đại, với nền tảng luân lý đạo đức vững chắc, đã yếu đi rất nhiều. Kết quả rất nghèo nàn trong những cuộc bầu cử Quốc hội Âu châu mới đây đã là một dấu hiệu nói lên tất cả. Những hy vọng đặt vào công trình xây dựng châu Âu, cho đến nay chưa hoàn thành được. Ở đây chúng tôi ghi nhận ảnh hưởng của một số yếu tố:

-- Sự phát triển của Liên hiệp Âu châu đã đi song hành với đà gia tăng về tiêu thụ, ít ra đối với một số người. Chỉ kiên trì đạt được của cải không thôi sẽ không bao giờ làm cho tâm hồn con người cảm thấy thỏa mãn. Như Chúa Kitô đã nói: “Con người không chỉ sống bằng cơm bánh, nhưng bằng mọi lời do miệng Thiên Chúa phán ra (Math 4:4). Những luật lệ của thị trường và cạnh tranh sẽ không bao giờ làm nẩy sinh ra lý tưởng.

-- Xã hội ngày nay muốn cung ứng cho cá nhân mọi cơ hội có thể có để thực hiện sự lựa chọn cá nhân và tìm kiếm thoả mãn cho riêng mình. Làm như thế, nó có nguy cơ khóa chặt mỗi cá nhân vào việc bảo vệ tư lợi hoặc những phúc lợi đạt được. Đức giáo hoàng Benedict XVI đã tố cáo “máu tham” là động cơ tàng ẩn của cuộc khủng hoảng kinh tế và tài chánh trầm trọng mà chúng ta đang trải qua. Một xã hội trong đó mỗi cá nhân, mỗi nhóm, mỗi quốc gia chỉ bảo vệ quyền lợi của riêng mình, chẳng khác gì hơn là cái rừng hoang hỗn độn. Không có công lý, không có chia sẻ, không có đồng cảm, cuộc sống xã hội chìm sâu vào bạo lực. Thế thì chúng ta chẳng ngạc nhiên nếu như mafia và các tổ chức khủng bố sẽ phát đạt trong bối cảnh đó. Nền hoà bình xã hội và công trình toàn cầu hóa với bộ mặt nhân bản, ngày nay đòi hỏi phải có một mối đồng cảm khác, một tấm lòng quảng đại khác!

-- Một xã hội đa nguyên thường có nguy cơ bị chủ thuyết tương đối cám dỗ mời gọi, đặc biệt là chủ nghĩa tương đối về đạo đức. Mỗi người tự đặt cho mình những quy tắc tiêu chuẩn riêng và đòi hỏi những quyền lợi riêng. Cuộc sống xã hội chỉ có thể dựa trên những luật lệ chung, trên một viễn tượng về nhân loại không đổi thay theo với những cuộc thăm dò công luận hay những vận động chính trị nay thay mai đổi. Một số những phát triển về lập pháp trong các quốc gia chúng ta và trong các tổ chức của châu Âu đang là mối quan tâm của chúng tôi vì chúng đi ngược lại với điều thiện hảo chân chính. Do đó chúng tôi nhận thức được sự cấp bách phải làm cho những quy lệ pháp lý phù hợp với luật tự nhiên – thứ luật đặt căn bản trên phẩm giá con người và do đó xác định những quyền lợi và nhiệm vụ bất khả chuyển nhượng của mỗi người. Những quy lệ này phải được xác định bằng đối thoại, tôn trọng tự do và thành thực tìm kiếm chân lý.

Cuộc khủng hoảng đang tràn lan khắp châu Âu ngày nay thật trầm trọng. Tỷ lệ sinh sản thấp và tương lai của dân số không đưa đến lạc quan. Tuy nhiên, chúng tôi không có ý định làm tiên tri cho những nỗi bất hạnh. Sự việc chẳng cần phải bất hạnh mới thành tồi tệ hơn! Đức tin kêu gọi chúng ta hướng sự chú ý đến xã hội châu Âu, nơi chúng ta sinh sống, và chăm chú nhìn nó với niềm hy vọng.

Chúng tôi nhận thức được rằng nhiều người đồng thời với chúng tôi ước vọng cho cuộc sống trở thành nguồn bình an, hoan lạc và tin tưởng trong nội tâm. Nhiều người trẻ tuổi sẵn sàng cam kết tham gia vào những hoạt động thân hữu và đoàn kết trên thế giới. Để triển dương được công ích và sự tôn trọng môi trường, nhiều người nam nữ sẵn sàng hy sinh để chia sẻ với những người khác. Công cuộc bảo vệ sự sống, từ lúc hoài thai đến lúc chết tự nhiên, không phải là một chính nghĩa đã bị mất mát vì thua cuộc. Chúng tôi xác tín vững chắc điều đó.

Chúng tôi nói lên điều này không phải bởi do tính lạc quan của con người, nhưng vì chúng tôi duy trì một viễn tượng nhân bản có sẵn, hôm nay cũng như luôn có trước kia, để xây dựng châu Âu. Viễn tượng đó đến từ Tin Mừng, và chúng tôi tin là được nhiều người chia sẻ. Đức giáo hoàng Benedict XVI mới đây đã nói: “Chính xác bởi vì Tin Mừng không phải là một ý thức hệ, nên Tin Mừng không khóa chặt các thực tế chính trị kinh tế vào những ý đồ cứng ngắc. Trái lại Tin Mừng vượt quá những thịnh suy của trần gian này và chiếu rọi ánh sáng mới vào phẩm giá của con người ở mọi thời đại (Gặp gỡ Đại kết, 27 tháng 9 năm 2009 tại Prague).

Xây dựng châu Âu quả thực là một việc làm khó khăn đáng dồn mọi nỗ lực. Mọi người đều có thể tìm được chỗ đứng của riêng mình, mọi người đều được chào đón. Hơn bao giờ hết, con đường đang rộng mở trước mặt chúng ta. Không phải là lúc nên chậm bước lại hay ngồi bên vệ đường. Chúng ta đừng quên rằng chúng ta là môn đệ của Đấng đã nói với mỗi người chúng ta: “Đừng sợ! Hãy đứng dậy mà bước đi!”

Liên Hội đồng các Giám mục châu Âu quy tụ các vị Chủ tịch của 33 Hội đồng Giám mục châu lục này. Vị chủ tịch Liên hiệp hiện này là Hồng y Péter Erdö, tổng giám mục giáo phận Esztergom-Budapest, giáo chủ Hungary. Các Phó chủ tịch là Hồng y Josip Bosanic, tổng giám mục Zagreb, và hồng y Jean-Pierre Ricard, tổng giám mục giáo phận Bordeaux. Tổng Thư ký là Lm Duarte da Cunha. Trụ sở đặt tại St Gallen (Switzerland).