|
CHƯƠNG I
Nhiệm vụ của Giáo Hội
3. V́ được Chúa Kitô thiết lập để mang lại phần rỗi cho hết mọi người và do
đó có nhiệm vụ phải rao giảng Phúc Âm, Giáo Hội Công Giáo nhận thấy ḿnh
cũng có bổn phận dùng cả phương tiện truyền thông xă hội để loan báo ơn cứu
rỗi và dạy con người biết sử dụng chúng cách đúng đắn.
Như thế, Giáo Hội đương nhiên có quyền xử dụng và làm chủ bất cứ loại nào
trong phương tiện truyền thông xă hội đó, tuỳ theo sự cần thiết hay lợi ích
cho việc giáo dục Kitô hữu và cho việc mưu cầu phần rỗi các linh hồn. Các vị
Chủ Chăn đáng kính có nhiệm vụ huấn luyện và hướng dẫn các tín hữu thế nào
cho họ biết dùng cả những phương tiện này để theo đuổi phần rỗi và sự toàn
thiện của ḿnh cũng như của toàn thế gia đ́nh nhân loại.
Ngoài ra, giáo dân đặc biệt có bổn phận làm cho các phương tiện này thấm
nhiễm tinh thần nhân đạo và Kitô giáo, để chúng đáp ứng đầy đủ niềm mong đợi
lớn lao của xă hội nhân loại và đúng với ư định Thiên Chúa.
Luật luân lư
4. Để sử dụng đúng đắn những phương tiện này, mọi người khi sử dụng cần phải
hiểu biết những nguyên tắc luân lư và đem áp dụng cách trung thành vào phạm
vi đó. Vậy họ phải cân nhắc nội dung những ǵ được truyền thông, tuỳ bản
tính riêng của mỗi phương tiện; đồng thời họ cũng phải chú ư đến mọi trường
hợp hay hoàn cảnh, tức là mục đích, khán thính giả, địa điểm, thời gian liên
quan đến việc truyền thông này: chính những trường hợp hay hoàn cảnh đó có
thể biến cải hoặc đổi mới hoàn cảnh tính cách luân lư của sự truyền thông.
Trong số hoàn cảnh đó phải kể đến cách thức tác động riêng, nghĩa là sức
mạnh thuyết phục của mỗi một phương tiện, sức mạnh đó có thể hùng hậu đến
nỗi con người - nhất là nếu không được chuẩn bị - khó có thể nhận thức, chế
ngự và có khi không thể từ khước.
Quyền thông tin
5. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là tất cả những người liên hệ đến vấn đề
này cần phải tự đào tạo cho ḿnh lương tâm ngay thẳng về việc sử dụng các
phương tiện đó, nhất là những ǵ liên quan tới một số vấn đề ngày nay đang
được bàn căi sôi nổi.
Vấn đề thứ nhất là về thông tin, như người ta thường nói, nghĩa là việc thu
nhập và phổ biến tin tức. Dĩ nhiên ai cũng thấy là nhờ tiến bộ của xă hội
nhân loại ngày nay và nhờ các phần tử xă hội liên lạc chặt chẽ với nhau hơn,
việc thông tin đă trở nên rất hữu ích và nhiều khi cần thiết. Thật vậy, việc
thông tri đúng lúc các biến cố và các sự kiện giúp cho từng cá nhân biết 3*
đầy đủ và liên tục các việc đó, như thế, chính họ có thể tham gia vào ích
chung một cách hữu hiệu, và nhờ đó mọi người càng dễ dàng đóng góp vào việc
thăng tiến toàn thể xă hội hơn. V́ vậy xă hội nhân loại có quyền thông tin
những ǵ thích hợp với con người - hoặc cá nhân hoặc liên kết với nhau trong
đoàn thể - tuỳ theo hoàn cảnh từng người. Tuy nhiên, việc thực thi đúng đắn
quyền này đ̣i việc truyền thông phải luôn luôn xác thực trong khi tŕnh bày
nội dung và phải đầy đủ mà vẫn giữ được công b́nh và bác ái, ngoài ra cách
thức truyền thông cũng phải lương thiện và thích hợp, nghĩa là cả trong việc
săn tin lẫn loan tin, tuyệt đối phải tuân giữ luật lệ luân lư, các quyền lợi
chính đáng và phẩm giá con người. Thực vậy, không phải mọi sự hiểu biết đều
hữu ích, “nhưng bác ái th́ xây dựng” (1Cor 8,1).
Luân lư và nghệ thuật
6. Vấn đề thứ hai là xét đến điều mà người ta thường nói là những tương quan
giữa quyền lợi của nghệ thuật và tiêu chuẩn của luật luân lư, v́ những cuộc
tranh luận thường xuyên về vấn đề này nhiều khi bắt nguồn từ những học
thuyết sai lầm về luân lư và thẩm mỹ, nên Thánh Công Đồng tuyên bố mọi người
phải tuyệt đối tuân giữ quyền ưu tiên của lănh vực luân lư khách quan, bởi
v́ lănh vực này là lănh vực độc nhất trổi vượt và phối hợp một cách thích
đáng với mọi lănh vực khác - dù là rất cao quư - của hoạt động con người, kể
cả nghệ thuật nữa. Thật vậy chỉ có lănh vực luân lư mới liên hệ đến toàn
diện bản tính con người, một tạo vật có lư trí đă được Thiên Chúa tạo dựng
và mời gọi vào đời sống siêu nhiên, v́ nếu trung thành tuân giữ trọn vẹn
lănh vực luân lư, con người sẽ đạt tới hoàn thiện 4* và hạnh phúc đầy đủ.
Khi phải trưng bày tội ác
7. Sau cùng, việc tường thuật, mô tả hay tŕnh bầy điều xấu về phương diện
luân lư, ngay cả bằng những phương tiện truyền thông xă hội, chắc chắn có
thể giúp nhận biết và khám phá con người cách sâu rộng hơn, giúp bày tỏ và
biểu dương vẻ huy hoàng của điều Chân, điều Thiện, nếu người ta khéo đưa ra
những hậu quả bi thảm tương xứng với điều ác. Tuy nhiên, để khỏi làm hại hơn
là làm ích cho các tâm hồn, các hoạt động trên vẫn phải tuyệt đối tuân theo
luật luân lư, nhất là nếu đề cập đến những vấn đề đ̣i phải thận trọng hay
đến những ǵ dễ khích động dục vọng xấu xa của con người đă mang vết tội tổ
tông 5*.
Dư luận quần chúng
8. V́ dư luận quần chúng ngày nay tạo nên uy lực rất lớn trên đời sống tư
cũng như công của mọi tầng lớp dân chúng, nên mọi phần tử xă hội cần phải
chu toàn bổn phận công b́nh và bác ái của ḿnh, ngay cả trong lănh vực này.
Bởi đó, họ phải dùng những phương tiện truyền thông xă hội để cố gắng tạo dư
luận ngay chính và phổ biến những dư luận đó.
Bổn phận của khán thính giả
9. Tất cả mọi người sử dụng các phương tiện truyền thông nghĩa là những độc
giả, khán giả và thính giả nhận được sự truyền thông qua các phương tiện đó,
tuỳ theo sự lựa chọn cá nhân và tự do, đều có những bổn phận đặc biệt. Thật
vậy, việc lựa chọn đúng đắn đ̣i họ cổ vơ những ǵ có giá trị đạo đức, khoa
học và nghệ thuật, họ phải tránh những ǵ nên cớ hay làm dịp cho họ phải
thiệt hại về phần thiêng liêng, hoặc có thể v́ gương xấu khiến cho người
khác phải nguy hiểm, hoặc lại ngăn cản những việc truyền thông tốt mà cổ vơ
những truyền thông xấu: điều này thường xảy ra khi người ta trả tiền cho
những người khai thác những phương tiện này chỉ v́ lư do kinh tài. 6*
V́ thế để chu toàn luật luân lư, chính những người sử dụng không nên quên
bổn phận phải t́m hiểu đúng lúc những lập trường của cơ quan có thẩm quyền
về những vấn đề đó, và phải tuân giữ những lập trường đó theo tiêu chuẩn
lương tâm ngay thẳng. Hơn nữa để chống lại những quyến rũ thiếu ngay chính
một cách dễ dàng hơn, và để hoàn toàn bênh vực những ảnh hưởng tốt, họ phải
chú tâm hướng dẫn và đào luyện lương tâm ḿnh bằng những phương thế thích
hợp.
Bổn phận của thanh thiếu niên và phụ huynh
10. Những người sử dụng, nhất là thanh thiếu niên, phải tập quen điều độ và
kỷ luật trong việc dùng những phương tiện này. Ngoài ra họ phải cố gắng thấu
hiểu sâu xa hơn những điều họ thấy, nghe và đọc; họ phải thảo luận với các
nhà giáo, những người chuyên môn và phải tập phán đoán cho đứng đắn. C̣n bậc
phụ huynh có bổn phận tận tâm coi sóc để kịch ảnh, sách báo và những thứ
cùng loại trái nghịch với Đức Tin, trái thuần phong mỹ tục khỏi lọt vào
ngưỡng cửa gia đ́nh, cũng đừng để con cái gặp những thứ đó ở nơi khác.
Bổn phận của tác giả
11. Trách nhiệm luân lư chính yếu đối với việc sử dụng đúng đắn những phương
tiện truyền thông xă hội qui về các nhà báo, nhà văn, các diễn viên, các nhà
dàn cảnh, nhà sản xuất, những người xuất vốn, người phân phối, các quản đốc
và những người buôn bán, những người phê b́nh * và tất cả những ai, bằng
cách này hay cách khác, góp phần vào việc thực hiện hay phổ biến những
phương tiện truyền thông này. Trong hoàn cảnh hiện tại của nhân loại, mọi
người đều thấy rơ rằng những người đó mang những trách nhiệm hết sức quan
trọng, v́ chính họ trong khi thông tin và cổ động, có thể hướng dẫn nhân
loại một cách ngay chính hay sai lạc.
Bởi thế họ có bổn phận t́m cách phối hợp những yếu tố kinh tế, chính trị hay
nghệ thuật để chúng không bao giờ nghịch lại ích chung. Muốn đạt tới điều đó
một cách dễ dàng hơn, chính họ nên ghi tên vào những hiệp hội liên quan đến
nghề nghiệp ḿnh: những hiệp hội này bắt buộc các hội viên tôn trọng luân lư
trong những công việc và bổn phận nghề nghiệp, và nếu cần, buộc họ cam kết
triệt để tuân giữ một bản luật luân lư 7*.
Họ cũng phải luôn nhớ rằng phần lớn các độc giả và khán giả là thanh thiếu
niên: những lớp người này cần báo chí và kịch ảnh để giải trí lành mạnh và
nâng cao tâm hồn. Hơn nữa, họ phải lo uỷ thác cho những người xứng đáng và
chuyên môn việc truyền thông những điều liên quan đến tôn giáo, và lo cho
việc truyền thông đó được thực hiện với tất cả niềm tôn trọng xứng hợp.
Bổn phận của chính quyền
12. Trong vấn đề này, chính quyền mang một trách nhiệm đặc biệt v́ lư do
công ích mà những phương tiện này nhằm tới. Thật vậy, v́ nhiệm vụ, chính
quyền có bổn phận phải bênh vực và bảo đảm sự tự do đích thực và chính đáng
của việc thông tin, sự tự do mà xă hội ngày nay rất cần để tiến bộ, nhất là
những ǵ thuộc về báo chí. Chính quyền cũng có bổn phận nâng đỡ tôn giáo,
văn hoá, những nghệt thuật chân chính, và phải bảo đảm cho những người sử
dụng có thể tự do hưởng thụ quyền lợi chính đáng. Ngoài ra chính quyền cũng
có bổn phận giúp đỡ những sáng kiến không thể thực hiện được nếu không có sự
trợ giúp của chính quyền, nhất là những sáng kiến đặc biệt hữu ích cho giới
trẻ.
Sau cùng chính quyền, cơ quan chính thức lo lắng cho sự an toàn của dân
chúng, có bổn phận xem xét công minh và cẩn thận, bằng cách ban hành luật lệ
và thi hành nghiêm chỉnh, đừng để cho những phương tiện này bị lam dụng và
gây thiệt hại nặng nề cho thuần phong mỹ tục và sự tiến bộ xă hội. Kiểm soát
cẩn thận 8* như thế không phải là áp dụng tự do cá nhân hay toàn thể, nhất
là đối với những người v́ nghề nghiệp phải dùng các phương tiện này nhưng
lại không có sự thận trọng phải lẽ.
Chính quyền cũng phải có những phương pháp đặc biệt để bảo vệ thanh thiếu
niên khỏi những báo chí và kịch ảnh làm hại đến lứa tuổi chúng.
|
|